Piastowska duma Śląska

Zamek Lenno we Wleniu

Badania prowadzone przez archeologów i historyków architektury potwierdziły, że wleński zamek to jedna z najstarszych murowanych warowni nie tylko na Śląsku, ale i w całej Polsce. Był siedzibą śląskiej linii Piastów i świadkiem wielu burzliwych wydarzeń.

 

Jego początki sięgają panowania Bolesława I Wysokiego, który w latach sześćdziesiątych XII wieku powrócił z wygnania, by objąć we władanie swe dziedzictwo. W Kronice polskiej Wincenty Kadłubek wspomina o większej akcji fortyfikacyjnej przeprowadzonej w tym czasie na Śląsku. Prawdopodobnie to właśnie z nią należy łączyć powstanie najstarszych elementów zamku. Zaliczamy do nich przede wszystkim tak zwany dom romański. Wzniesiony ze starannie opracowanych kamiennych bloków (ciosów) stanowi dziś jeden z nielicznie zachowanych w naszym kraju przykładów świeckiej architektury romańskiej, co czyni go absolutnie wyjątkowym. Jeszcze za czasów Bolesława lub już za panowania jego syna i następcy Henryka I Brodatego tuż obok domu powstała kaplica, która być może pełniła funkcję kaplicy zamkowej. To w niej modliła się małżonka Henryka, przyszła święta, Jadwiga.

Zamek Lenno we Wleniu z lotu ptaka, fot. Elżbieta Bojczuk, Karkonosze Obiektywnie

Z kolei w późnych latach siedemdziesiątych XIII wieku prawnuk książęcej pary, młody Henryk IV Probus przeżywał na zamku ciężkie chwile. Zatrzymał się w nim bowiem nie jako gość, lecz był przetrzymywany jako więzień. Nie pierwszy raz zresztą jego stryj Bolesław II Rogatka porwał i uwięził swego przeciwnika politycznego. I nie pierwszy raz na wleńskim zamku. Dekadę przed opisywanymi wydarzeniami uprowadził i przetrzymywał tu biskupa wrocławskiego Tomasza I. Biskup Tomasz przebywał we Wleniu krótko, ponieważ był więziony głównie na zamku w Legnicy. Henryk IV Probus spędził we Wleniu kilka dobrych miesięcy, póki stryj nie dopiął swego. Jan Długosz wspomina o ciężkim więzieniu, którego trudami Rogatka chciał zmusić bratanka do ustępstw terytorialnych. Z pewnością jednak ani Probus, ani biskup Tomasz nie podzielili losu innego Piasta, syna Rogatki zresztą, Henryka V Brzuchatego trzymanego przez swego kuzyna Henryka głogowskiego w specjalnie w tym celu zbitej skrzyni.

Rekonstrukcja późnogotyckiego zamku, Paweł Rajski, Śląskie Studio Architektury

W późnym średniowieczu wleńska warownia została przebudowana. Nie wiemy dokładnie, czy dokonali tego jeszcze Piastowie, czy była to już inicjatywa ich następców, rodu von Zedlitz, w których ręce zamek przeszedł w połowie XIV wieku. Ród ten miał wydać kilku rycerzy rabusiów. Szczególnie złą sławą cieszył się Hans von Zedlitz. Zamek w jego czasach był przedstawiany jako siedziba łupieżców i złoczyńców. W następnych stuleciach zmieniali się właściciele i zamek ulegał kolejnym przebudowom. Niestety w wieku XVII, na skutek działań związanych z wojną trzydziestoletnią, warownię zniszczono. Na początku września 1646 roku została ona oblężona, splądrowana i spalona. Od tej pory pozostaje w ruinie.

Zachowana cylindryczna wieża bergfriedowa, XIV wiek, fot. Elżbieta Bojczuk, Karkonosze Obiektywnie

Obecnie dobrze widać zamek górny z zachowaną czternastowieczną cylindryczną wieżą bergfriedową (inaczej wieżą ostatecznej obrony), domem romańskim i kaplicą, w której zgromadzono detale architektoniczne uporządkowane wiosną 2017 roku. Trzeba jednak pamiętać, że pierwotnie warownia była dużo większa. Należały do niej jeszcze zamek średni i zamek dolny. Ich ślady są widoczne po dziś dzień.

Wieża cylindryczna i część murów zamkowych, fot. Ilona Bukowska

Po latach ograniczonego dostępu, spowodowanego katastrofą budowlaną w 2006 roku, potem zaś pracami zabezpieczającymi, w maju 2018 roku zamek został przywrócony zwiedzającym. Obecnie opiekę nad nim sprawują archeolodzy Uniwersytetu Jagiellońskiego i przewodnicy sudeccy. Zamek leży na zielonym Szlaku Zamków Piastowskich i codziennie zaprasza w swe ponad osiemsetletnie progi.

Katarzyna Ogrodnik-Fujcik

Powrót ZOBACZ NA OSI CZASU
drukuj wyślij facebook
Architektura Romańska cechy stylu
Henryk I Jaworski. Rycerze Okrągłego Stołu na Dolnym Śląsku
Henryk Głogowski. dziedzic królestwa polskiego?
Legnickie Pole woj. dolnośląskie
Krosno Odrzańskie woj. lubuskie
Wrocław woj. dolnośląskie
Jadwiga Śląska. Księżna niezwykłej pobożności
Solny zamek czyli Zamek Żupny w Wieliczce

Sen o potędze. Ruiny zamku Krzyżtopór w Ujeździe koło Opatowa