Niepodległa Polska. 1918 rok

Wystawa czasowa w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy

W 2018 roku przypadają aż cztery 100. rocznice przełomowych w historii naszego kraju i regionu wydarzeń: zakończenia I wojny światowej, odzyskania przez Polskę niepodległości (11 listopada 1918 roku), uzyskania przez Polki praw wyborczych (28 listopada 1918 roku) oraz wybuchu powstania wielkopolskiego (1918-1919). Jubileusze te skłoniły Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy do przygotowania wystawy, traktującej o dążeniu Polaków ku wolności, odrodzeniu państwa polskiego po 123 latach zaborów i powrocie Polski na mapę Europy.

W pierwszej części ekspozycji poruszony został problem walki o niepodległość Polski. Wystawę rozpoczynają treści związane z wybuchem I wojny światowej, w której stanęły do walki armie zaborców, dając w ten sposób szansę na odrodzenie państwa polskiego. W tym miejscu nakreślono udział Polaków w armiach niemieckiej, austro-węgierskiej i rosyjskiej. Pojawia się także kwestia sprawy polskiej w czasie Wielkiej Wojny, na którą składają się działania militarne, organizacyjne, kulturalno-społeczne i patriotyczne, prowadzone przez Polaków na ziemiach polskich, jak również w innych krajach.

Oprócz utworzenia formacji wojskowych, takich jak Legiony Polskie czy Armia Polska we Francji, podejmowano także próby konstytuowania rządów obejmujących swym zasięgiem konkretne dzielnice przyszłego państwa, często pod protektoratem obcego mocarstwa np. Rady Regencyjnej, czy Komitetu Narodowego Polskiego. Polacy brali udział także w rocznicach narodowych, organizowali manifestacje i spotkania patriotyczne oraz tajne nauczanie historii i języka polskiego. Aktywizacja ludności polskiej mająca zasięg zarówno ogólny, jak i lokalny, zapewniła podtrzymanie polskiej tożsamości narodowej i gotowość do podjęcia walki zbrojnej o granice przyszłego kraju. Pokazane zostały również fragmenty życia codziennego Polaków w okresie Wielkiej Wojny i tworzenia się niepodległego państwa polskiego.

Chorągiew powstania wielkopolskiego, Bydgoszcz, 1918-1919, malowanie

Na wystawie nie mogło zabraknąć przypomnienia stanowisk i ustaleń mocarstw dotyczących kwestii polskiej, w tym aktu 5 listopada 1916 roku czy „13 punktu” orędzia wygłoszonego do Kongresu 8 stycznia 1918 roku przez amerykańskiego prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona. Przedstawiono również decyzje w sprawie polskiej, zawarte w traktacie wersalskim i udział Polaków w samej konferencji, ale przede wszystkim walki o granice II RP. Obok konfliktów zbrojnych, powstań narodowych i wojny polsko-bolszewickiej, pokazane są również przeprowadzane na terenach spornych plebiscyty: na Warmii, Mazurach i Powiślu (1920) oraz na Górnym Śląsku (1921). Duży nacisk położony został na naświetlenie problematyki związanej z powstaniami: wielkopolskim (1918-1919), które miało ogromne znaczenie m.in. dla Bydgoszczy i trzema śląskimi (1919-1921). Spośród wielu wydarzeń składających się na odbudowę państwa polskiego, wyszczególniono dzień 11 listopada 1918 roku, jako moment symboliczny odzyskania przez Polskę niepodległości, w 1937 r. ustanowiony świętem państwowym. Poruszono także kwestię uzyskania przez Polki praw wyborczych.

Chorągiew powstania wielkopolskiego, Bydgoszcz, 1918-1919, źródło: strona internetowa muzeum

Ekspozycja przybliża sylwetki wielkich patriotów i mężów stanu, takich jak Józef Piłsudski, Jan Ignacy Paderewski czy Roman Dmowski, których poświęcenie dla sprawy polskiej i współpraca ponad podziałami, pomimo różnic w głoszonych poglądach politycznych, przyczyniły się do odbudowy Polski. Obok tych osobistości uwypuklona została rola wielu lokalnych działaczy narodowych i patriotycznych, konspiratorów, dowódców wojsk powstańczych oraz zwykłych ludzi, którzy posiadając różne wizje przyszłego państwa, wspólnie dążyli do osiągnięcia nadrzędnego celu, jakim była niepodległa Ojczyzna.

Zaproponowane w drugiej części ekspozycji treści oscylują wokół problematyki integracji ziem polskich, do których bez wątpienia należą decyzje administracyjno-prawne podjęte w tym okresie przez nowo powołany rząd polski, kwestie związane z formalnym przejęciem polskich ziem oraz społecznym odbiorem i zaangażowaniem się Polaków w tworzenie II RP.

Karta pocztowa z kory brzozowej wysłana z frontu Wielkiej Wojny, Mieczysław Gonczerzewicz, Niemcy, 27.06.1915, kora brzozowa, źródło: strona internetowa muzeum

Na wystawie wyraźnie zaakcentowane są treści związane z historią Bydgoszczy na początku XX wieku. Pokazano polską działalność społeczno-patriotyczną bydgoszczan w okresie Wielkiej Wojny, udział w powstaniu wielkopolskim 1918-1919 i wytężoną pracę na rzecz powrotu Bydgoszczy do Macierzy. Uwzględnienie na ekspozycji wątku regionalnego służy podkreśleniu udziału bydgoszczan w wydarzeniach, które wpłynęły na odzyskanie przez Polskę niepodległości, ale także wzbudzeniu wśród odbiorców poczucia wspólnoty lokalnej i narodowej.

Wystawę dopełnia przygotowana dla odbiorców w różnym wieku edukacyjna ścieżka zwiedzania. Dodatkowo w przestrzeni wystawienniczej przygotowana została mini-przebieralnia, zaopatrzona w kopie strojów, a także broni i przedmiotów codziennego użytku z czasu powrotu Polski na mapę świata.

Więcej inforamacji o wystawie na stronie internetowej muzeum.

Niepodległa Polska. 1918 rok

Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy

Spichrze nad Brdą 

Wystawa czynna do 2019-05-12

Powrót
drukuj wyślij facebook