Ajnowie, górale i Bronisław Piłsudski

Wystawa czasowa w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie

Bronisław Piłsudski jest „jednym z najczęściej cytowanych polskich uczonych, a jego dorobek jest traktowany jako jeden z dwóch–trzech najważniejszych w skali globalnej wyników humanistyki, spośród tych, które wyszły z Polski w ciągu ostatniego stulecia” *

 

Ajnowie, górale i Bronisław Piłsudski to wystawa dedykowana Bronisławowi Piłsudskiemu (1866–1918) – badaczowi zarówno kultur aborygeńskich na Sachalinie i Hokkaido, jak i górali podtatrzańskich, żarliwemu patriocie – w stulecie śmierci i w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Zbliża do fenomenu tego niezwykłego człowieka, zesłańca, etnografa z przypadku, muzealnika, prezentując znaczącą część jego wizualnego dorobku: fotografie utrwalające Ajnów i ich zwyczaje, przedmioty codziennego użytku z okręgu Nibutani-Biratori na Hokkaido, gdzie Piłsudski prowadził badania i tworzył kolekcję, a także związany z góralami zbiór etnograficzny z Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Ukazuje ślady „ginących kultur”, które mimo iż istniejące w odmiennych warunkach i przestrzeniach wydają się sobie bliskie.

Piłsudski dostrzegł wyjątkowość obu kultur, ich odrębność, a wręcz prymarność. I przede wszystkim zobaczył w nich ajnów – ludzi.

 

Bronisław Piłsudski, przed 1918, licencja PD, Wikimedia Commons

Całe ponad 18 lat mojego pobytu na Dalekim Wschodzie miało miejsce wbrew mojej woli. Ustawicznie tęskniąc za powrotem do mojej ojczyzny, starałem się wyrzucić z siebie bolesne uczucie bycia wygnańcem – zniewolonym i siłą wyrwanym z tego, co mi było najdroższym. Tedy naturalnie zainteresowałem się tubylcami Sachalinu, którzy jako jedyni prawdziwie kochali ten kraj, miejsce ich bytowania od czasów niepamiętnych, znienawidzone teraz i zbrukane przez tych, którzy uczynili zeń karną kolonię. Wchodząc w kontakt z tymi dziećmi natury, których inwazja totalnie obcej formy cywilizacji zaskoczyła i oszołomiła, wiedziałem, że pomimo bycia pozbawionym wszelkich praw i w najgorszych latach mojego istnienia jednak mam jakąś moc i możliwość niesienia im pomocy. […] Odczuwałem głęboką przyjemność z rozmowy z ludźmi innej rasy w ich własnym języku (Bronisław Piłsudski, 1912).

Ja nastaję na spieszność zbiorów okazów upadłej, ginącej kultury – widzę naocznie przy zetknięciu z ludnością, jak szybko ginie sporo cennych rzeczy (Bronisław Piłsudski, 1912).

Ajnowie, Sachalin, Uniwersytet Jagielloński

Wystawie towarzyszy pierwsza tak obszerna publikacja poświęcona Bronisławowi Piłsudskiemu (240 stron, ponad 260 ilustracji), w języku polskim i angielskim, z tekstami najwybitniejszych specjalistów zajmujących się spuścizną po etnografie, z Japonii (prof. Kōichi Inoue, prof. Kazuhiko Sawada) i z Polski (prof. Alfred F. Majewicz).

Prace na wystawę wypożyczono od kolekcjonerów prywatnych (Londyn, Zakopane), Stefana Okołowicza, z Archiwum Narodowego w Krakowie, Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego, Muzeum Kultury Ajnów w Nibutani (Biratori), Japonia, Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, Zakładu Antropologii Instytutu Zoologii i Badań Biomedycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 *Alfred F. Majewicz, 2015

Scenariusz i aranżacja wystawy: dr Anna Król

Wystawa czynna 18.10.2018–20.01.2019

Więcej informacji na stronie muzeum

Powrót
drukuj wyślij facebook