Nie tylko potop szwedzki.

dekoracja malarska sali rycerskiej w klasztorze na jasnej górze

Klasztor Paulinów na Jasnej Górze kojarzy się głównie z ikoną Matki Boskiej Częstochowskiej oraz obroną przed armią szwedzką w 1655 r. Od założenia klasztoru w 1382 r. miało tam miejsce znacznie więcej ważnych wydarzeń, o czym przypominają wiszące w Sali Rycerskiej obrazy.

Fundatorem klasztoru na Jasnej Górze był książę Władysław Opolczyk. On także sprowadził tu mnichów z węgierskiego Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika, czyli Paulinów.
Po śmierci Władysława Opolczyka, Władysław Jagiełło potwierdził fundację i przejął opiekę nad klasztorem. Kolejni władcy z dynastii Jagiellonów, a także królowie elekcyjni otaczali Jasną Górę wyjątkową troską.

Monarchowie często gościli na Jasnej Górze. W związku z tym konieczne stało się dostosowanie przestrzeni klasztoru do pełnienia nie tylko funkcji religijnych, lecz także państwowych. W 1620 r. rozpoczęła się rozbudowa sanktuarium. Wzniesiono m.in. budynek przeznaczony do celów reprezentacyjnych. Znajdująca się w nim wspaniała, podłużna, dwukondygnacyjna sala, od XX w. nazywana Rycerską, była miejscem dysput teologicznych, pełniła rolę sali tronowej i audiencyjnej. Kilkakrotnie obradował w jej murach Senat Rzeczypospolitej.

Jasna Góra, Sala Rycerska, widok ogólny, fot. Aneta Lazurek, Wikimedia Commons

Salę Rycerską zdobi dziewięć obrazów olejnych, przypominających o najważniejszych wydarzeniach z życia sanktuarium - od momentu założenia do tragicznego w skutkach pożaru
z 1690 r. Obrazy powstały w klasztornej malarni, są różnorodne pod względem stylistyki
i wartości artystycznej. Dzieła powstawały najprawdopodobniej sukcesywnie w ostatniej dekadzie XVII w. i w XVIII w. Wszystkie zostały opatrzone rozbudowaną łacińską inskrypcją opisującą przedstawioną scenę.

Obrazy: Fundacja klasztoru Paulinów przez Władysława Opolczyka w 1382 roku i ofiarowanie cudownego obrazu Matki Boskiej; Dziękczynienie królewicza Władysława IV za zwycięstwo pod Chocimiem w 1621 roku;
Jan III Sobieski w 1683 roku na Jasnej Górze przed wyprawą wiedeńską; Uroczyste wprowadzenie obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do odbudowanego po pożarze kościoła jasnogórskiego mają charakter przedstawień symultanicznych. W tle namalowano wydarzenia poprzedzające lub następujące po scenie głównej. Na przykład w tle obrazu Jan III Sobieski
w 1683 roku…
widać bitwę pod Wiedniem.

Z przedstawionym na obrazie Napadem obrazoburców husyckich na Jasną Górę w 1430 roku wiąże się legenda wyjaśniająca pochodzenie „blizn” na policzku wizerunku Matki Boskiej. Miały one powstać w wyniku cięć, zadanych szablą przez jednego z husytów.
Dzieło Król Jan Kazimierz w 1661 roku przyjmujący na Jasnej Górze hołd kozaków zaporoskich to dowód, że klasztor był także świadkiem wydarzeń o charakterze wyłącznie politycznym.

Oblężenie Jasnej Góry przez Szwedów w 1655 roku przypomina o jednym
z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach klasztoru. Obraz powstał na podstawie tekstu Nowej Gigantomachii, obszernej relacji z obrony klasztoru, spisanej przez ówczesnego przeora o. Augustyna Kordeckiego.

Oblężenie Jasnej Góry przez Szwedów w 1655 r., XVIII w., Sala Rycerska, Jasna Góra, fot. Piotrus, Wikimedia Commons

Dzięki płótnom Ślub Michała Korybuta Wiśniowieckiego z księżniczką austriacką Eleonorą
w 1670 roku
oraz Uroczyste przewiezienie na Jasną Górę w 1681 roku relikwii męczenników św. św. Honorata i Kandyda na jubileusz 300-lecia klasztoru nie zginie pamięć o radosnych wydarzeniach, których świadkiem było jasnogórskie sanktuarium.

Sala Rycerska klasztoru Paulinów na Jasnej Górze to dobry przykład miejsca, w którym historia pokazuje wszystkie swoje oblicza.

Anna Knapek

Powrót ZOBACZ NA OSI CZASU
drukuj wyślij facebook
Częstochowa woj. śląskie
Karol Gustaw ucieka z Sandomierza