Symfonia c-moll Charakterystyczna Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego

Ignacy Feliks Dobrzyński to jeden z najważniejszych polskich kompozytorów epoki Chopina. Jednak przez wiele lat jego twórczość był praktycznie zapomniana. Obecnie wraca na estrady, a jednym z najczęściej grywanych dzieł kompozytora jest II Symfonia c-moll „Charakterystyczna”.

Ignacy Feliks Dobrzyński napisał II Symfonię c-moll w 1831 roku. Kompozytor opatrzył ją tytułem Symfonia charakterystyczna w duchu muzyki polskiej. Autor zaznaczył w ten sposób ideę narodową zawartą w dziele – powstała ona w czasie, kiedy nie wybrzmiały jeszcze echa powstania listopadowego. Niestety przez bardzo rozbudowaną obsadę (Symfonia c-moll to utwór z symfoniczny z najbardziej rozbudowaną orkiestrą polskiego kompozytora w całej I połowie XIX wieku) rzadko można było ją usłyszeć na ziemiach polskich. W tamtym czasie właściwie nie istniały stałe orkiestry i w związku z tym możliwości wykonywania utworów symfonicznych były bardzo ograniczone. Dobrzyński zgłosił jednak swoje dzieło na konkurs na najlepszą symfonię, organizowany przez Gesellschaft der Musikfreunde w Wiedniu. Nie wygrał, ale uzyskanie drugiego miejsca pomogło mu zdobyć rozgłos (m.in. Felix Mendelssohn dyrygował wykonaniem utworu w 1839 r. w Lipsku).

Maksymilian Fajans, Ignacy Feliks Dobrzyński, licencja PD, Wikimedia Commons

Symfonia jest czteroczęściowa. Jak pisze prof. Irena Poniatowska, „wszystkie części symfonii nasycone były polskością”. Już same podtytuły poszczególnych części – Alla Cracovienna, Alla Masovienna – wskazują na inspirację Dobrzyńskiego. Właściwie wszystkie tematy oparte są na rytmice polskich tańców, a także charakterystycznych dla nich zwrotach melodycznych. Ponadto Dobrzyński wykorzystuje w swojej Symfonii melodie popularne na ziemiach polskich w tamtym okresie. Część III oparta jest na Polonezie Kościuszki, a IV na znanym krakowiaku Albośmy to jacy, tacy. Symfonia c-moll „Charakterystyczna” to kompozycja, która pokazuje też to, jak świetnym kompozytorem był Ignacy Feliks Dobrzyński. Kompozytor w sposób mistrzowski przenosi w niej tematy zaczerpnięte z polskiej muzyki ludowej na grunt europejskiej muzyki artystycznej.

Korneli Szlegel, Polonez pod gołym niebem, za: Władysław Łoziński (1843-1914), Życie polskie w  dawnych wiekach, 1907, wyd. piąte, Warszawa 1934,  licecja PD, Wikimedia Commons

II Symfonia c-moll „Charakterystyczna” to pierwsza w muzyce europejskiej symfonia w całości oparta na tematyce narodowej (najbardziej znaną symfonią o tym charakterze jest Symfonia c-moll duńskiego kompozytora Nielsa Gade’go). Kompozytor wykorzystał w niej polską muzykę ludową taki sposób, że słuchając tego dzieła (a szczególnie Finału) publiczność miała ochotę wstać i tańczyć, co potwierdzają recenzje z tamtego okresu. Czy dziś, prawie 200 lat po premierze tego dzieła, nadal słyszymy w niej ducha polskiej muzyki? Ciekawe, jakimi tematami posłużyłby się, gdyby przyszło mu komponować Symfonię Charakterystyczną w XXI wieku?

Paulina Pieńkowska

Powrót ZOBACZ NA OSI CZASU
drukuj wyślij facebook
Fikcyjny prawnuk Jana III

 Osiem lwów, czterech ptaków pilnuje siedmiu łajdaków. Niechciany pomnik na Placu Saskim

Car Mikołaj królem Polski